<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?>
<rss version="2.0" xmlns:atom="http://www.w3.org/2005/Atom" xmlns:content="http://purl.org/rss/1.0/modules/content/">
<channel>
<title>DuckDik Blog</title>
<link>https://duckdik.com/blog/eu/</link>
<atom:link href="https://duckdik.com/blog/eu/feed.xml" rel="self" type="application/rss+xml"/>
<description>Artikulu informatiboak wearableek zer neurtzen duten, zifra horiek zer esan nahi duten, sentsoreen azken aurrerapenak eta adimen artifizialak loa, errekuperazioa eta eguneroko osasuna ulertzen nola laguntzen duen azaltzeko. Jergarik gabe.</description>
<language>eu</language>
<lastBuildDate>Mon, 16 Nov 2026 10:29:48 +0000</lastBuildDate>
<image><url>https://duckdik.com/assets/logo.png</url><title>DuckDik Blog</title><link>https://duckdik.com/blog/eu/</link></image>
<item>
<title>Nola zenbatzen dituen urratsak pantailarik gabeko eskumuturrekoak</title>
<link>https://duckdik.com/blog/eu/nola-zenbatzen-dituen-urratsak-eskumuturrekoak/</link>
<guid isPermaLink="true">https://duckdik.com/blog/eu/nola-zenbatzen-dituen-urratsak-eskumuturrekoak/</guid>
<pubDate>Mon, 16 Nov 2026 08:00:00 +0000</pubDate>
<description>Dilista bat baino txikiagoa den silizio-orrazi batek besoaren kulunka urrats bihurtzen du. Nola dabilen, zergatik huts egiten duen eta 10.000en jatorria.</description>
<content:encoded><![CDATA[<h2 id="dilista-bat-baino-txikiagoa-den-sentsore-bat">Dilista bat baino txikiagoa den sentsore bat</h2>
<p>Pantailarik gabeko eskumuturreko baten barruan, gelditu gabe 24 orduz lanean ari den objektu txiki-txiki bat dago: azelerometroa. Dilista bat baino txikiagoa da, eta hala ere, une oro daki zure besoa nora eta zer indarrekin mugitzen den. Hortik ateratzen dira eguneko urratsak, loaldien zati handi bat eta geldi zauden ala oinez zabiltzan jakiteko arrastoa.</p>
<p>Ez dago gurpilik ezta pendulurik ere, duela hamarkada batzuetako pedometroetan bezala. Silizioz egindako orrazi itxurako egitura bat dago, ilea baino finagoak diren hortzekin, malguki mikroskopikoen gainean zintzilik. Eskumuturra mugitzen duzunean, pieza hori mikra baten zati bat lekualdatzen da inertzia hutsez, autobusak balazta jotzean zure gorputza aurrera joaten den bezala. Mugitzean, hortzen eta plaka finko batzuen arteko distantzia aldatzen da, eta harekin batera karga elektriko txiki bat. Txipak aldaketa hori azelerazio-zifra bihurtzen du.</p>
<h2 id="hiru-ardatz-eta-grabitatea-beti-hor">Hiru ardatz eta grabitatea beti hor</h2>
<p>Sentsoreak ez du norabide bakar batean neurtzen, hirutan baizik: aurrera eta atzera, alboetara, eta gora eta behera. Eta beti nabaritzen du indar bat, geldi-geldi egonda ere: grabitatea. Horri esker, zure besoaren orientazioa ere badaki. Eskumuturra mahai gainean ahoz gora badago edo aldakaren ondoan zintzilik, grabitatea beste ardatz batean «erortzen» da.</p>
<p>Bateria ez agortzeko, sentsoreak hamarnaka lagin hartzen ditu segundoko, eta prozesadore txiki batek datuak laburtzen ditu mugikorrera bidali aurretik. Horixe da pantailarik gabeko eskumuturreko batek karga bakarrarekin asteak iraun ditzakeen arrazoietako bat.</p>
<h2 id="nola-bihurtzen-den-kulunka-bat-urrats">Nola bihurtzen den kulunka bat urrats</h2>
<p>Oinez zabiltzanean, zapalaldi bakoitzak kolpe txiki bat sortzen du, eta besoa oso erritmo erregularrean kulunkatzen da. Azelerometroaren seinalean, gailur-segida gisa ikusten da hori, ia itsasertzeko olatuak bezala. Algoritmoak hiru gauza egiten ditu: seinalea leuntzen du dardarak kentzeko, atalase jakin bat gainditzen duten gailurrak bilatzen ditu, eta egiaztatzen du erritmo sinesgarri batean iristen direla, gutxi gorabehera segundoko urrats bat eta hiru artean.</p>
<p>Azken iragazki hori funtsezkoa da. Mugimendu bortitz bakar batek ez du balio. Eskumuturrekoa batzen hasteko, hainbat gailur ikusi behar ditu jarraian, erritmo egonkorrarekin. Horregatik, batzuetan, aulkitik altxatu ondorengo lehen urratsak ez dira agertzen segundo batzuk oinez daramatzazun arte: sistema benetan oinez zenbiltzala baieztatzeko zain zegoen.</p>
<h2 id="urrats-mamuak-eta-urrats-galduak">Urrats mamuak eta urrats galduak</h2>
<p>Kontagailu bat ere ez da perfektua. Badira oinez ibiltzearen oso antzekoak diren mugimenduak: txalo egitea, arrautzak irabiatzea, hortzak garbitzea edo zuloz betetako errepide batean autoz joatea. Algoritmoak horiek baztertzen saiatzen dira, baina batzuk ihes egiten dute.</p>
<p>Alderantzizkoa ere gertatzen da. Erosketa-orga bat bultzatzen baduzu edo eskuak poltsikoetan badituzu, besoa ia ez da kulunkatzen, eta eskumuturrekoak urratsen zati bat gal dezake.</p>
<p>Horregatik, eskumuturrekoa eta mugikorra ia inoiz ez datoz bat. Telefonoak, poltsikoan, aldakaren kolpea sentitzen du; eskumuturrekoak, besoaren kulunka. Bietako batek ere ez du gezurrik esaten: bakoitzak ibilaldi bera leku desberdin batetik begiratzen du. Erabilgarria da gailu bakoitza bere buruarekin alderatzea, egunez egun.</p>
<h2 id="10000-urratsen-jatorria">10.000 urratsen jatorria</h2>
<p>Eta nondik dator eguneko helburu ospetsu hori? Japoniatik, 1965ean. Tokioko Joko Olinpikoen hurrengo urtean, Yamasa enpresak kontsumorako lehen pedometroa merkaturatu zuen, «manpo-meter» izenekoa, «10.000 urratsen neurgailua» edo antzeko zerbait esan nahi duena. Izen hori zuen, egunean hamar mila urrats egitera animatzen zuen kanpaina herrikoi batekin bat egiten zuelako: zazpi kilometro inguru, 70 zentimetroko pausoekin. Ez zen inongo laborategitik atera.</p>
<p>Zientziak hamarkadak behar izan ditu horri zenbakiak jartzeko. 2025ean The Lancet Public Health aldizkarian argitaratutako analisi handi batek, 57 ikerketa bildu zituenak, ikusi zuen egunean 2.000 urratsetik 7.000ra igarotzea edozein arrazoirengatik hiltzeko arriskua % 47 txikiagoa izatearekin lotzen dela. Hortik aurrera, hobekuntzak jarraitzen du, baina gero eta motelago. Hamar milak helburu ona izaten jarraitzen du dagoeneko aktibo dagoenarentzat, nahiz eta ez den muga magikoa.</p>
<p>Egin proba aste honetan: zenbatu ehun urrats ahopeka ibilaldi batean, eta begiratu gero zure eskumuturrekoak zenbat batu dituen. Zure kontagailua zein fina den jakingo duzu eta, bide batez, oinez zabiltzanean zure besoa zenbat kulunkatzen den.</p>]]></content:encoded>
<category>urratsak</category><category>azelerometroa</category><category>sentsoreak</category><category>nola dabilen</category>
<enclosure url="https://duckdik.com/blog/img/2026-11/pulsera-cuenta-pasos-acelerometro-8e1edcc2.webp" type="image/webp" length="0"/>
</item>
<item>
<title>Siesta ez da hain espainiarra, ezta hainbeste lo kentzen digunik ere</title>
<link>https://duckdik.com/blog/eu/siesta-europa-datuak-2026/</link>
<guid isPermaLink="true">https://duckdik.com/blog/eu/siesta-europa-datuak-2026/</guid>
<pubDate>Tue, 10 Nov 2026 08:00:00 +0000</pubDate>
<description>Bostetik batek egiten du siesta astero, alemaniarrek ia espainiarrek adina, eta siesta luze batek gaua ia ez du laburtzen: 4.289 siestaren datuak bost herrialdetan.</description>
<content:encoded><![CDATA[<p>Siestak espainiarra izatearen fama du, baina datuek bestelako istorio bat kontatzen dute. Alemanian ia Espainian adina siesta egiten da, portugaldarrak dira atsedenaldiak gehien luzatzen dituztenak, eta igandea da europarren egun gogokoena kuluxka bat egiteko.</p>
<p>Horiek dira DuckDik ongizate-eskumuturrekoen enpresa espainiarrak egindako azterketa baten ondorioetako batzuk. Enpresak <strong>1.205 erabiltzailek erregistratutako 4.289 siesta</strong> aztertu ditu, Espainian, Italian, Frantzian, Alemanian eta Portugalen, azken 60 egunetan.</p>
<p>Emaitzek zenbait topiko zalantzan jartzen dituzte. Hamar parte-hartzailetatik zazpik gutxienez siesta bat egin zuten aztertutako bi hilabeteetan, eta bostetik batek, gutxienez, astean behin egiten du.</p>
<p>Espainia dago sailkapenaren buruan, erabiltzaileen % 23k astero egiten baitu siesta, baina beste herrialdeekiko aldeak espero zitekeena baino txikiagoak dira. Italiak % 20 lortzen du, Alemaniak % 19 eta Frantziak % 18. Portugal da, % 11rekin, gutxien egiten den herrialdea, nahiz eta bertako siestak luzeenak diren.</p>
<p>«Beti pentsatu izan dugu siesta espainiarron ohitura oso berezkoa zela, baina ematen du alemaniarrek ia guk adina egiten dituztela. Agian siesta uste genuena baino askoz europarragoa da», adierazi du Alberto Lorentek, DuckDik-eko sortzailekide eta CEOak.</p>
<h2 id="igandea-da-siestaren-erregea">Igandea da siestaren erregea</h2>
<p>Siesta tipikoak 40 minutu irauten du, nahiz eta askok lasaiago hartzen duten atsedena. % 38k 45 minutu gainditzen ditu, eta hamarretik bat ordu eta erdi baino gehiago luzatzen da.</p>
<p>Italiarrak eta frantziarrak dira laburrenak, 35 eta 36 minutu arteko iraupen tipikoko siestekin. Portugaldarrak, siesta gutxiago egin arren, dira siestak gehien luzatzen dituztenak.</p>
<p>Asteko egunak ere eragina du. <strong>Igandea da siestaren egun handia:</strong> aztertutako igandeen % 12an erregistratzen da siesta bat, lanegunen % 8 ingururen aldean.</p>
<p>Italian, siesten maiztasuna ia bikoiztu egiten da asteburuan. Espainian, ordea, aldea txikiagoa da, espainiarrak baitira astegunetan ere atseden hori gehien erabiltzen dutenak.</p>
<p>Adinak beste alde bat markatzen du. 65 urtetik aurrera, hiru erabiltzailetik batek egiten du siesta astero, nahiz eta haien atsedenaldiak laburragoak izan ohi diren. 35 urtetik beherakoak, aldiz, dira siestarik luzeenak egiten dituztenak.</p>
<h2 id="eta-siestak-gauean-hainbeste-lo-kenduko-ez-baligu">Eta siestak gauean hainbeste lo kenduko ez baligu?</h2>
<p>Azterketaren aurkikuntza interesgarrienetako bat ohiko kezka batekin lotuta dago: arratsaldean lo egiteak gauean ondo atseden hartzea eragotziko duen beldurra.</p>
<p>Hori ikertzeko, DuckDik-ek alderatu egin zituen erabiltzaile bakoitzak 45 minutu baino gehiagoko siesta baten ondoren izandako gauak eta haren beraren siestarik gabeko gauak, asteko egun bera kontuan hartuta.</p>
<p>Emaitza deigarria izan zen: <strong>siesta luze baten ondoren, parte-hartzaileek batez beste sei minutu gutxiago baino ez zuten lo egin gauean</strong>. Oheratzeko ordua ia ez zen aldatu.</p>
<p>Espainian aldea zertxobait handiagoa izan zen: 13 minutu inguru gutxiago gaueko loan.</p>
<p>Horrek ez du esan nahi siesta luze batek inoiz ez duenik atsedena kaltetzen, baina zalantzan jartzen du arratsaldean lo egiteak nahitaez gaua hondatzen digula dioen ideia. Aztertutako erabiltzaileen artean, gaueko loaren batez besteko murrizketa txikia izan zen.</p>
<p>«Jende askok saihesten du siesta, gero lorik egingo ez duela uste duelako. Bitxia da gure datuek minutu gutxi batzuetako aldea baino ez dutela erakusten. Pertsona bakoitza desberdina da, eta garrantzitsuena zure gorputzak nola erantzuten duen jakitea da», azaldu du Lorentek.</p>
<h2 id="bi-hilabeteko-siestak-europako-bost-herrialdetan">Bi hilabeteko siestak Europako bost herrialdetan</h2>
<p>Azterketa DuckDik eskumuturrekoen 1.205 erabiltzaileren datu agregatuetatik abiatuta egin da, 2026ko irailaren 9tik azaroaren 8ra bitartean. Guztira, gutxienez 20 minutuko 4.289 siesta aztertu dira.</p>
<p>Behaketa-analisi bat da, parte-hartzaileen ohiturak deskribatzen dituena, Europako biztanleria osoa ordezkatu edo kausa-efektu harremanak ezarri nahi izan gabe. Pribatutasuna babesteko, gutxienez 50 pertsonako taldeei dagozkien emaitzak baino ez dira argitaratzen.</p>
<p>Txosten osoa eta metodologia beheko eranskinean eta <a href="https://duckdik.com/eu/prensa/notas/siesta-europa-2026/">prentsa-oharrean</a> daude.</p>
<h2 id="eranskina-datuak-herrialdeka-eta-metodologia">Eranskina: datuak herrialdeka eta metodologia</h2>
<table>
<thead>
<tr>
<th>Herrialdea</th>
<th>Pertsonak</th>
<th>Siesta gutxienez astean behin</th>
<th>Siestaren bat 60 egunetan</th>
<th>Iraupen tipikoa</th>
</tr>
</thead>
<tbody>
<tr>
<td>Espainia</td>
<td>459</td>
<td>% 23</td>
<td>% 75</td>
<td>40 min</td>
</tr>
<tr>
<td>Italia</td>
<td>286</td>
<td>% 20</td>
<td>% 70</td>
<td>36 min</td>
</tr>
<tr>
<td>Alemania</td>
<td>258</td>
<td>% 19</td>
<td>% 67</td>
<td>40 min</td>
</tr>
<tr>
<td>Frantzia</td>
<td>112</td>
<td>% 18</td>
<td>% 65</td>
<td>35 min</td>
</tr>
<tr>
<td>Portugal</td>
<td>90</td>
<td>% 11</td>
<td>% 64</td>
<td>43 min</td>
</tr>
</tbody>
</table>
<p><strong>Siesta duten egunak asteko egunaren arabera:</strong> % 7,5etik % 8,1era astelehenetik ostiralera, % 9,7 larunbatean eta % 12,0 igandean. Astegunetatik asteburura: Espainia % 9,1etik % 11,7ra, Italia % 7,0tik % 11,5era, Alemania % 7,8tik % 9,8ra eta Frantzia % 5,9tik % 8,4ra.</p>
<p><strong>Siesta eta hurrengo gaua:</strong> pertsona bakoitzaren kasuan, 45 minutu baino gehiagoko siesta baten ondorengo gaua asteko egun bereko haren siestarik gabeko gauekin alderatzen da (igandea igandearekin, asteartea asteartearekin), bost herrialdeetako 497 pertsonarengan.</p>
<p><strong>Metodologia:</strong> DuckDik aplikazioak erabiltzailearen kontuarekin sinkronizatzen dituen eguneko datu agregatuak (inoiz ez seinale gordinak), 2026ko irailaren 9tik azaroaren 8ra. Gutxienez 21 egun erregistratuta dituzten pertsonak sartzen dira; herrialdea pertsona bakoitzaren ohikoena da. «Asteroko siesta»: gutxienez siesta bat erregistratutako zazpi egun bakoitzeko. Aplikazioak hautematen dituen edo pertsonak berresten dituen 20 minutuko edo gehiagoko siestak baino ez dira zenbatzen. Zifra propioak 50 pertsonako edo gehiagoko taldeekin bakarrik; 65 urtetik gorakoen taldeak 79 pertsona biltzen ditu. Gau baliodunak: 3 eta 14 ordu arteko loa, 19:00 eta 06:00 artean oheratuta. Behaketa-azterketa: DuckDik-eko erabiltzaileen lagin hau deskribatzen du, ez biztanleria osoa.</p>]]></content:encoded>
<category>loa</category><category>siesta</category><category>datuak</category>
<enclosure url="https://duckdik.com/blog/img/2026-11/siesta-europa-2026-cover-9764c2cf.webp" type="image/webp" length="0"/>
</item>
<item>
<title>Nola daki zure eskumuturrekoak estresatuta zaudela</title>
<link>https://duckdik.com/blog/eu/nola-daki-zure-eskumuturrekoak-estresatuta-zaudela/</link>
<guid isPermaLink="true">https://duckdik.com/blog/eu/nola-daki-zure-eskumuturrekoak-estresatuta-zaudela/</guid>
<pubDate>Mon, 09 Nov 2026 08:00:00 +0000</pubDate>
<description>Eskumuturrekoak ez dizu burua irakurtzen: taupaden arteko alde txikiak entzuten ditu. Horrela bihurtzen du HRV estres-zifra, eta hau da jakin ezin duena.</description>
<content:encoded><![CDATA[<h2 id="metronomoa-ez-den-bihotza">Metronomoa ez den bihotza</h2>
<p>Jarri bi hatz eskumuturrean eta zenbatu. Badirudi bihotzak erloju baten erregulartasunez taupadak egiten dituela, baina ez da horrela. Taupada baten eta hurrengoaren arteko denbora zehatza neurtuko bagenu, etengabe aldatzen dela ikusiko genuke: 850 milisegundo, gero 910, gero 870… Segundo-ehunen gutxi batzuetako alde horiek izen bat dute: bihotz-maiztasunaren aldakortasuna, edo HRV ingelesezko siglen arabera. Eta horixe da eskumuturreko batek tentsioan zauden jakiteko erabiltzen duen arrasto nagusia.</p>
<p>Bitxia da bihotz lasai bat irregularragoa dela, ez erregularragoa. Arnasa hartzean, pultsua apur bat bizkortzen da; arnasa botatzean, moteldu egiten da. Joan-etorri hori, arnas sinus-arritmia izenekoa, normala da, eta ondo doitutako sistema baten seinale.</p>
<h2 id="azeleragailua-eta-balazta">Azeleragailua eta balazta</h2>
<p>Nork mugitzen ditu hari horiek? Nerbio-sistema autonomoak, pilotu automatikoan dabilenak. Bi adar ditu, auto baten azeleragailua eta balazta balira bezala jarduten dutenak.</p>
<p>Sistema sinpatikoa azeleragailua da: gorputza prestatzen du mehatxu baten, azterketa baten edo mezu elektroniko premiazko baten aurrean jarduteko. Pultsua igotzen du eta uniformeagoa egiten du, erritmoa markatzen duen danbor bat bezala. Parasinpatikoa, batez ere nerbio bagotik doana, balazta da: atseden hartzen, digestioa egiten edo lo egiten ari garenean nagusitzen da, eta erritmoari askatasunez aldatzen uzten dio.</p>
<p>Azeleragailua denbora luzez sakatzen dugunean, aldakortasuna jaitsi egiten da: hori da kanpotik irakur daitekeen estresaren aztarna.</p>
<h2 id="nola-jasotzen-duen-eskumuturreko-argiak">Nola jasotzen duen eskumuturreko argiak</h2>
<p>Eskumuturrekoak ez du elektrodorik bularrean: azala LED txikiekin argitzen du eta zenbat argi itzultzen den neurtzen du. Taupada bakoitzean, hodiak odol apur bat gehiagoz betetzen dira eta argi gehiago xurgatzen dute. Horrela uhin bat marrazten da, eta algoritmoak pultsu bakoitzaren gailurra aurkitzen du batetik besterako denbora kalkulatzeko.</p>
<p>Tarte horiekin kalkulatzen da, adibidez, RMSSD izenekoa: tarte bakoitza hurrengoarekin alderatzen du eta batez beste zenbat aldatzen diren laburtzen du. Balio altu batek balazta aktibo dagoela adierazi ohi du; baxu batek, azeleragailuak agintzen duela.</p>
<h2 id="etsai-handia-mugitzea">Etsai handia: mugitzea</h2>
<p>Hemen dago tranpa. Oinez bazoaz, eskailerak igotzen badituzu edo hitz egitean keinuak besterik ez badituzu egiten, pultsua esfortzu fisiko hutsagatik igotzen da eta aldakortasuna jaitsi egiten da, guztiz lasai egon arren.</p>
<p>Horregatik, eskumuturrekoak azelerometro bat ere badu, pausoak zenbatzen dituen sentsore mota bera. Mugitzen ari zarela antzematen duenean, zati horiek baztertu edo zuzendu egiten ditu. Estres-zifrak zentzua du batez ere geldi zauden uneetan: ordenagailuaren aurrean eserita, sofan edo bilera batean.</p>
<h2 id="zure-zifra-zurea-baino-ez-da">Zure zifra zurea baino ez da</h2>
<p>Ez dago denontzat HRV balio «zuzen» bat. Adinaren, genetikaren, egoera fisikoaren eta baita eguneko orduaren arabera ere aldatzen da.</p>
<p>Horregatik, algoritmoek ez zaituzte ideal batekin alderatzen, zeure buruarekin baizik. Lehen egunetan, eskumuturrekoak ikasten du nolakoa den zure bihotza atsedenean, batez ere gauez. Hortik aurrera, estres-zifrak adierazten du zure normaltasunetik zenbat urruntzen zaren. Eskala erlatiboa da, termometro pertsonal baten antzekoagoa azterketa baten notaren antzekoa baino.</p>
<h2 id="eskumuturrekoak-jakin-ezin-duena">Eskumuturrekoak jakin ezin duena</h2>
<p>Hori bai: bihotzak ez ditu emozioak bereizten. Jendaurrean hitz egin aurreko urduritasunak eta zure taldeak gola sartzen duenean sentitzen duzun pozak aztarna oso antzekoa utz dezakete. Eskumuturrekoak gorputzaren aktibazioa neurtzen du, ez ea ondo edo gaizki sentitzen zaren.</p>
<p>Estresarekin lotu ohi ez ditugun gauzek ere eragiten dute: arratsalde erdiko kafe batek, afari oparo batek, ardo-kopa batek, hasten ari den hotzeri batek edo gau txar batek. Guztiek sakatzen dute azeleragailua pixka bat. Beraz, zifra arrazoi agerikorik gabe altu dagoenean, batzuetan azalpena platerean edo burukoan dago.</p>
<h2 id="kurba-irakurri-ez-unea">Kurba irakurri, ez unea</h2>
<p>Une jakin bateko balioak gutxi esaten du. Interesgarria eredua da: zure zifrak astelehen goizetan beti igotzen diren, edo bazkalostean ibilaldi batek pultsua lasaitasunera itzultzen duen.</p>
<p>Proba egin nahi duzu? Eseri eta arnasa poliki hartu bi minutuz: hartu arnasa lau segundotan eta bota sei segundotan. Nahita ari zara balazta sakatzen, eta askotan kurbak minutu gutxitan erakusten du.</p>]]></content:encoded>
<category>estresa</category><category>HRV</category><category>sentsoreak</category><category>nola dabilen</category>
<enclosure url="https://duckdik.com/blog/img/2026-11/estres-hrv-pulsera-2a5a4bdf.webp" type="image/webp" length="0"/>
</item>
<item>
<title>2026ko ordu-aldaketa: gau hartan 26 minutu gutxiago lo</title>
<link>https://duckdik.com/blog/eu/2026ko-ordu-aldaketa-26-minutu-gutxiago-lo/</link>
<guid isPermaLink="true">https://duckdik.com/blog/eu/2026ko-ordu-aldaketa-26-minutu-gutxiago-lo/</guid>
<pubDate>Thu, 05 Nov 2026 08:00:00 +0000</pubDate>
<description>Aldaketaren gauean 26 min gutxiago lo egin genuen larunbat normal batean baino. Bost herrialdetako 21.941 gauen datuek egokitzapena erakusten dute.</description>
<content:encoded><![CDATA[<h2 id="ordu-bat-gehiago-eta-26-minutu-gutxiago-lo">Ordu bat gehiago… eta 26 minutu gutxiago lo</h2>
<p>Urriaren 25eko igandean erlojuak atzeratu genituen eta, teorikoki, 60 minutu lo gehiago irabazi. Zer egin genuen benetan opariarekin? DuckDik-ek <strong>1.569 pertsonaren 21.941 gau</strong> aztertu zituen Espainian, Italian, Frantzian, Alemanian eta Portugalen, 2026ko urriaren 10etik azaroaren 1era, eta erantzuna kontraintuitiboa da: ordu-aldaketaren gauean <strong>26 minutu gutxiago</strong> lo egin genuen larunbat normal batean baino.</p>
<p>Ez da erlojuaren akatsa. Gorputza eta egutegia erritmo berean ez daudenean gertatzen dena da.</p>
<h2 id="aldaketaren-gaua-60-minutuko-sariarik-gabe">Aldaketaren gaua, 60 minutuko sariarik gabe</h2>
<p>Larunbat 24tik igande 25era bitarteko goizaldean, <a href="/shop/duckdik-sense/">DuckDik Sense eskumuturrekoa</a> daramatenak ohiko orduan etzan ziren gutxi gorabehera: <strong>00:34</strong> inguruan. Ordu gehigarria baliatu izan balute, gehiago lo egingo zuketen. Horren ordez, espero baino lehenago esnatu ziren, eta batez bestekoa <strong>7 ordu eta 27 minutuko</strong> loa izan zen, larunbat ohiko bateko <strong>7 ordu eta 53 minutuen</strong> aldean.</p>
<p>Konparazioa <strong>777 pertsonarekin</strong> egin zen, gau horretan eta aurreko larunbatetan datuak zituztenekin, bakoitza bere ohiturekin neurtuta. Atsedenaldia ere pixka bat zatikatuagoa izan zen:</p>
<ul>
<li>Zazpi ordu baino gutxiagoko gauak <strong>% 27tik % 39ra</strong> igo ziren.</li>
<li>Gaueko esnatzeak <strong>1,5etik 1,7ra</strong> igo ziren gaueko.</li>
<li>Gauean esna igarotako denbora <strong>18etik 22 minutura</strong> igo zen.</li>
</ul>
<p>Labur: ordu bat eman ziguten eta, batez beste, ez genuen lo egiteko erabili.</p>
<h2 id="astelehena-ia-ezer-gertatu-ez-balitz-bezala">Astelehena, ia ezer gertatu ez balitz bezala</h2>
<p>Deigarria da loa «ofiziala» zein azkar berreskuratzen den. <strong>Urriaren 26ko astelehenean</strong> batez besteko iraupena <strong>7 ordu eta 13 minutukoa</strong> izan zen, ohikoa baino <strong>lau minutu</strong> bakarrik gutxiago. Jendea <strong>bost minutu lehenago</strong> etzan zen eta <strong>zortzi minutu lehenago</strong> jaiki, ordu berriaren arabera.</p>
<p>Hau da: errutinak erlojura egokitu genituen egun batean. Gorputza, berriz, oraindik bere erritmora zihoan.</p>
<h2 id="lan-asteak-ez-zuen-metatutako-lorik-galdu">Lan-asteak ez zuen metatutako lorik galdu</h2>
<p>Hurrengo egunetan, erabiltzaile askok ohikoa baino pixka bat lehenago etzan eta esnatzen jarraitu zuten. Aldea pixkanaka itxi zen. Baina datu garrantzitsu bat dago: <strong>lan-astearen</strong> multzoan batez besteko iraupena <strong>7 ordu eta 17 minutukoa</strong> izan zen, erreferentzia-aldikoaren <strong>bera</strong>. Ez zegoen metatutako lo-zorrik. Aldaketak ordutegiak mugitu zituen batez ere, ez atsedenaren guztizkoa.</p>
<h2 id="espainia-lehenago-egokitzen-da-alemaniak-gehiago-behar-du">Espainia lehenago egokitzen da; Alemaniak gehiago behar du</h2>
<p>Joera orokorra antzekoa izan arren, normaltasunera itzultzeko erritmoa ez zen berdina herrialde guztietan:</p>
<ul>
<li><strong>Espainian</strong>, ohiko esnatze-ordua <strong>hiru gau</strong> ingurutan berreskuratu zen, astean zehar oraindik hamar bat minutu lehenago etzan arren.</li>
<li><strong>Italiak</strong> <strong>lau gau</strong> inguru behar izan zituen.</li>
<li><strong>Alemaniak</strong> egokitzapen luzeena erakutsi zuen: aste osoan <strong>hamabi minutu lehenago</strong> esnatu eta, batez beste, <strong>sei minutu gutxiago</strong> lo egin.</li>
<li><strong>Frantzian</strong> ia ez zen ordutegi-aldaketarik izan.</li>
<li><strong>Portugalen</strong>, jendea lehenago etzan eta <strong>bederatzi minutu gehiago</strong> lo egiteko joera izan zuen.</li>
</ul>
<h2 id="goiztiarrek-eta-gauzaleek-ez-dute-berdin-erreakzionatzen">Goiztiarrek eta gauzaleek ez dute berdin erreakzionatzen</h2>
<p><strong>Goiztiarrak</strong> ia berreskuratuta zeuden astelehenean, ohiko eredutik minutu bat edo bi bakarrik. <strong>Gauzaleek</strong>, berriz, aste osoan desfase txiki bat eraman zuten: <strong>zortzi minutu lehenago</strong> etzan eta <strong>sei minutu lehenago</strong> esnatu. Bi taldeek, hala ere, antzeko lo-galera izan zuten aldaketaren gauean.</p>
<p>«Ordu-aldaketak ordu bat gehiago eman zigun, baina ez genuen lo egiteko baliatu. Harrigarriena da, erlojua gau batean doitzen dugun arren, gure gorputzak hainbat egun behar dituela egokitzeko. Eta hori guztia ia konturatu gabe gertatzen da», azaldu du Alberto Lorentek, DuckDik-eko sortzailekide eta CEOak.</p>
<h2 id="nola-neurtu-zen">Nola neurtu zen</h2>
<p>Ikerketa behaketazkoa da: DuckDik Sense-ren 1.569 erabiltzaileren 21.941 gau ES, IT, FR, DE eta PT-n, 2026ko urriaren 10etik azaroaren 1era. Pertsona bakoitza bere aurreko ohiturekin alderatu zen, asteko gau baliokideetan. Erregistro osatugabeak edo inkoherenteak kanpo utzi ziren, eta aldaketaren goizaldeko ordu-jauzia zuzendu. Emaitzek lagin hau deskribatzen dute, ez derrigor Europako populazio osoa.</p>
<p>Prentsa-oharra osoa, herrialdeka taularekin eta metodologiarekin, <a href="https://duckdik.com/eu/prensa/notas/cambio-de-hora-resultados-2026/">DuckDik-en prentsa-gelan</a> dago.</p>
<p><em>Alberto Lorente</em></p>]]></content:encoded>
<category>loa</category><category>ordu-aldaketa</category><category>datuak</category>
<enclosure url="https://duckdik.com/assets/prensa/cambio-hora-2026/cambio-hora-2026-es.png" type="image/png" length="0"/>
</item>
<item>
<title>Zergatik irauten du pantailarik gabeko eskumuturrekoak 45 egun?</title>
<link>https://duckdik.com/blog/eu/pantailarik-gabeko-eskumuturrekoa-bateria-45-egun/</link>
<guid isPermaLink="true">https://duckdik.com/blog/eu/pantailarik-gabeko-eskumuturrekoa-bateria-45-egun/</guid>
<pubDate>Sat, 31 Oct 2026 08:00:00 +0000</pubDate>
<description>Erlojuak ez bezala, pantailarik gabeko eskumuturrekoak 45 egun irauten du: zerk jaten duen bateria, nola aurrezten duen Bluetoothak eta mugikorraren lana.</description>
<content:encoded><![CDATA[<h2 id="egun-ia-osoa-lotan-ematen-duen-gailua">Egun ia osoa lotan ematen duen gailua</h2>
<p>Erloju adimendun bat egunero edo bi egunetik behin entxufatu behar izaten da. DuckDik Sense bezalako pantailarik gabeko eskumuturreko batek 45 egun arte iraun dezake karga bakar batekin. Trikimailua ez da bateria magiko bat, ideia oso sinple bat baizik: denbora gehiena lotan ematen duen gailua, neurtzeko eta neurtutakoa gordetzeko behar den adina bakarrik esnatzen dena.</p>
<p>Hori ulertzeko, pentsa bateria itsulapiko txiki bat dela. Garrantzitsuena ez da hainbeste haren tamaina, baizik eta minutu bakoitzean zenbat txanpon ateratzen diren. Gailu eramangarri batean lau energia-irteera handi daude: pantaila, prozesadorea (kalkuluak egiten dituen «garuna»), telefonoarekin hitz egiten duen irratia eta pultsua neurtzen duen argi-sentsorea. Iraupen luzeko eskumuturreko batek lehenengoa ixten du eta beste hirurak estutzen ditu.</p>
<h2 id="pantaila-energia-irensle-handia">Pantaila, energia-irensle handia</h2>
<p>2017an, ikertzaile talde batek 106 egunez jarraipena egin zien eguneroko bizitzan erloju adimenduna erabiltzen zuten 27 pertsonari, eta energia zertan joaten zen neurtu zuen. Pantailak guztizkoaren % 30 inguru hartzen zuen, ia prozesadoreak adina. Eta erlojua denboraren % 2an bakarrik zegoen guztiz «esna», pantaila distira betean zuela.</p>
<p>Zergatik gastatzen du hainbeste hain txikia den gauza batek? Pantaila bat segundoan askotan piztu eta berriro marraztu behar diren milaka argi-puntuz osatuta dagoelako, eta ordua begiratzen duzun bakoitzean prozesadoreak esnatu egin behar duelako irudia marrazteko. Pantailarik gabe, gastu hori desagertu egiten da, eta prozesadoreak askoz arrazoi gutxiago ditu esnatzeko.</p>
<h2 id="piztuta-geratu-beharrean-keinuka-dabilen-argia">Piztuta geratu beharrean keinuka dabilen argia</h2>
<p>Pultsua neurtzen duen sentsoreak argiarekin funtzionatzen du: LED batzuek azala argiztatzen dute, eta begi elektroniko txiki batek neurtzen du zenbat argi itzultzen den (<a href="/blog/eu/pultsua-argiarekin-ppg/">Pultsua argiarekin</a> artikuluan kontatu genuen). Bitxia da argi hori ez dagoela denbora guztian piztuta. Keinuka aritzen da, distira oso laburretan, segundoan askotan, eta sentsoreak distira horietan bakarrik «begiratzen» du.</p>
<p>Gainera, eskumuturreko askok egiten ari zarenaren arabera egokitzen dute neurketa-erritmoa: sofan ez da beharrezkoa lasterketa baten erdian bezain bizi neurtzea.</p>
<h2 id="noizean-behin-hitz-egiten-duen-bluetootha">Noizean behin hitz egiten duen Bluetootha</h2>
<p>Eskumuturrekoa ez dago egun osoan «telefonoz» hizketan zure mugikorrarekin. Kontsumo txikiko Bluetootha erabiltzen du, hain zuzen ere bi gailuak une jakinetan elkartu, datu gutxi batzuk trukatu eta berriro lokartzeko pentsatutako sistema. Arauaren arabera, hitzordu horien arteko tartea 7,5 milisegundotik 4 segundora bitartekoa izan daiteke, eta kontatzeko ezer berririk ez badago, eskumuturrekoak horietako batzuk salta ditzake.</p>
<p>Bi hitzorduren artean, Bluetooth txip arrunt batek mikroanpere bat inguruko kontsumoa izan dezake, hau da, anpere baten milioiren bat. Egun osoa hizketan eman beharrean, noizean behin segundo batez elkartzen diren bi lagunen antzekoa da, berriak trukatzeko. Horregatik, ohikoa da eskumuturreko hauek neurtutakoa beren memorian gordetzea eta sortaka bidaltzea.</p>
<h2 id="eskumuturrak-biltzen-du-mugikorrak-pentsatzen-du">Eskumuturrak biltzen du, mugikorrak pentsatzen du</h2>
<p>Beste gako handi bat lana banatzea da. Loaren faseak, estresa edo berreskurapena interpretatzeko kalkulu asko behar dira. Eskumuturrean egin beharrean, bateria txiki-txiki batekin, telefonoan egiten da, hainbat aldiz handiagoa den bateria baitu eta, edonola ere, egunero kargatzen baita. Seinale gordinak telefonoan geratzen dira; kontuak dagoeneko laburtutako zifrak sinkronizatzen ditu EBko zerbitzarietan.</p>
<h2 id="zergatik-zaintzen-duen-bateria-ere-gutxiagotan-kargatzeak">Zergatik zaintzen duen bateria ere gutxiagotan kargatzeak</h2>
<p>Bigarren mailako ondorio bitxi bat dago. Litiozko bateriak zahartu egiten dira, neurri batean, karga-ziklo bakoitzarekin. Gailu bat egunero kargatzen baduzu, urtean 365 karga inguru egiten dituzu; 45 eguneko autonomiarekin, 8 inguru besterik ez. Ziklo gutxiago izateak, oro har, ahalmena polikiago galtzen duen bateria ekarri ohi du, nahiz eta denboraren joanak eta beroak ere eragina duten.</p>
<p>Benetako autonomia erabileraren araberakoa da. Gau osoan odoleko oxigenoa neurtzen bada, entrenamendu luzeak pultsu jarraituarekin erregistratzen badira edo jakinarazpenen bibrazio asko jasotzen badira, itsulapikoa lehenago husten da. Eta hotz biziak aldi baterako murrizten du litiozko bateria batek eman dezakeen energia; beraz, neguko txango batean normala da ehunekoa pixka bat azkarrago jaistea.</p>]]></content:encoded>
<category>bateria</category><category>sentsoreak</category><category>funtzionamendua</category>
<enclosure url="https://duckdik.com/blog/img/2026-10/pulsera-sin-pantalla-bateria-45-dias-d340757a.webp" type="image/webp" length="0"/>
</item>
<item>
<title>Nola asmatzen du eskumuturrekoak lo sakonean edo REMen zauden</title>
<link>https://duckdik.com/blog/eu/nola-asmatzen-du-eskumuturrekoak-lo-sakona-edo-rem/</link>
<guid isPermaLink="true">https://duckdik.com/blog/eu/nola-asmatzen-du-eskumuturrekoak-lo-sakona-edo-rem/</guid>
<pubDate>Mon, 26 Oct 2026 08:00:00 +0000</pubDate>
<description>Zure garuna ikusi gabe, eskumuturrekoak gaua 30 segundoko zatitan banatzen du eta lo-fasea asmatzen du pultsuarekin, HRVarekin eta mugimenduarekin.</description>
<content:encoded><![CDATA[<h2 id="lo-egiten-duzun-bitartean-eskumuturrak-oharrak-hartzen-ditu">Lo egiten duzun bitartean, eskumuturrak oharrak hartzen ditu</h2>
<p>Goizero, aplikazioak esaten dizu zenbat lo sakon eta zenbat REM lo izan dituzun. Bitxia da, eskumuturrekoak ez baitu zure garuna ikusten, ezta begiak begiratzen ere. Nola daki, orduan? Erantzunak zeharkako arrastoak, estatistika eta apaltasun dosi on bat nahasten ditu.</p>
<h2 id="horrela-egiten-da-lo-laborategi-batean">Horrela egiten da lo-laborategi batean</h2>
<p>Loa «benetan» sailkatzeko, polisomnografia dago. Pertsonak garuneko uhinak (elektroentzefalograma edo EEG), begien mugimenduak eta muskuluen tentsioa erregistratzen dituzten sentsoreekin egiten du lo. Ondoren, teknikari batek gaua 30 segundoko zatitan berrikusten du eta bakoitzari etiketa bat jartzen dio: esna, N1, N2, N3 edo REM, Loaren Medikuntzako Amerikako Akademiaren (AASM) arauen arabera.</p>
<p>N1 eta N2 lo arina dira. N3 lo sakona da, garuneko uhin motel eta zabalekin. REM fasean garuna oso aktibo jartzen da, begiak azkar mugitzen dira eta muskuluak ia guztiz lasaituta geratzen dira.</p>
<p>Datu bitxia: adituak ere ez datoz beti bat. AASMren programa batean, 2.500 teknikari baino gehiagok grabazio berberak puntuatu zituzten, eta batez besteko adostasuna % 82,6koa izan zen; lo sakonean, % 67ra jaisten zen.</p>
<h2 id="eskumuturreko-batek-irakurtzen-dituen-arrastoak">Eskumuturreko batek irakurtzen dituen arrastoak</h2>
<p>EEGrik gabe, eskumuturrekoak detektibearena egiten du eskumuturretik nabaritzen duenarekin:</p>
<ul>
<li><strong>Mugimendua.</strong> Azelerometroak mugitzen zaren ala ez detektatzen du. Loa eta esnaldia bereizteko arrastorik onena da, baina gutxi esaten du faseari buruz.</li>
<li><strong>Pultsua.</strong> Sentsore optiko batek bihotz-taupadak jarraitzen ditu. Lo sakonean pultsua jaitsi eta erregular bihurtzen da; REM fasean, berriz, asaldatu egiten da.</li>
<li><strong>Bihotz-maiztasunaren aldakortasuna (HRV).</strong> Taupada baten eta hurrengoaren arteko denbora-desberdintasun txikiak dira. Nerbio-sistemaren «balazta» eta «azeleragailua»ren arteko tira-birak islatzen dituzte.</li>
<li><strong>Arnasketa.</strong> Arnasketak arrastoa uzten du pultsuan: arnasa hartzean bihotza pixka bat azkartzen da, eta botatzean moteldu. Hortik arnasketaren erritmoa ondorioztatzen da: lasaiagoa lo sakonean eta irregularragoa REM fasean.</li>
<li><strong>Ordua.</strong> REM loa ugariagoa da gauaren bigarren erdian.</li>
</ul>
<h2 id="gaua-30-segundoko-zatitan-zatitzea">Gaua 30 segundoko zatitan zatitzea</h2>
<p>Seinale horiekin, algoritmoak teknikaria imitatzen du: gaua 30 segundo inguruko zatitan banatzen du (zortzi ordutan, 960 zati). Zati bakoitzerako zenbaki batzuk kalkulatzen ditu, eta polisomnografiarekin aldi berean grabatutako gauekin entrenatutako eredu batek erabakitzen du zein den fase probableena: esna, arina, sakona edo REM.</p>
<p>Horregatik hitz egiten dute eskumuturrekoek lo «arinaz», N1 eta N2 aipatu beharrean: garuneko uhinik gabe, biak bereiztea ia ezinezkoa da.</p>
<h2 id="zenbateraino-dirudi-laborategiaren-antzekoa">Zenbateraino dirudi laborategiaren antzekoa?</h2>
<p>Estimazio bat da, ez polisomnografia bat. Ikerketek hala diote:</p>
<ul>
<li><strong>Lo eta esna bereiztea ondo egiten da.</strong> 2021eko ikerketa batean, kontsumorako zazpi gailu aztertu ziren, eta guztiek lo-zatien % 93 ezagutu zituzten gutxienez, baina esnaldien % 18 eta % 54 artean baino ez.</li>
<li><strong>Faseak zailagoak dira.</strong> 106 pertsona eta 440 gauekin, mugimendua soilik erabiltzen zuen eredu batek zatien % 57an asmatzen zuen fasea; pultsua, aldakortasuna eta gaueko ordua gehituta, % 79ra igotzen zen.</li>
<li><strong>Gailuen artean alde handia dago.</strong> 2023ko ikerketa batek, 11 gailurekin, laborategiarekiko adostasun-maila «moderatutik» ia «arinera» bitartekoa aurkitu zuen.</li>
<li><strong>Gau mugituak dira zailenak.</strong> Loa zatituta dagoenean, denek huts gehiago egiten dute.</li>
</ul>
<p>Ikuspegi zabalagoz: giza teknikariak % 83 inguruan bat badatoz, garuna ikusten ez duen algoritmo batek % 79ra iristea nabarmena da. Baina gau bakoitzak bere errore-tartea du.</p>
<h2 id="zer-egin-zifrarekin">Zer egin zifrarekin</h2>
<p>Joera da garrantzitsua. Egun batean 40 minutu lo sakon ageri badira eta hurrengoan ordubete eta hamar minutu, zure gaua edo algoritmoa izan daiteke. Aldiz, asteetan zehar ikusten baduzu lo sakona jaitsi egiten dela berandu afaltzen duzunean, hori bai dela informazio baliagarria.</p>
<ul>
<li><strong>Alderatu asteko edo hileko batez bestekoak</strong>, ez egun solteak.</li>
<li><strong>Begiratu lehenik fidagarrienari:</strong> zer ordutan hartzen duzun loa, zenbat egiten duzun lo eta zein erregularra zaren.</li>
<li><strong>Erabili faseak arrasto gisa</strong> zeure buruari galderak egiteko, ez epai gisa.</li>
<li><strong>Denbora luzez gaizki lo egiten baduzu</strong>, osasun-profesional batekin hitz egin behar da, ez aplikazioarekin.</li>
</ul>
<p>Pantailarik gabeko eskumuturreko batean, <a href="/shop/duckdik-sense/">DuckDik Sense</a> bezalakoan, lo-faseak ere estimatzen dira, eta interesgarriena hainbat aste jarraian begiratzean dator.</p>]]></content:encoded>
<category>loa</category><category>lo-faseak</category><category>sentsoreak</category>
<enclosure url="https://duckdik.com/blog/img/2026-10/fases-sueno-pulsera-54d4eb82.webp" type="image/webp" length="0"/>
</item>
<item>
<title>Ez dugu matematika aurkitu. Matematika gara</title>
<link>https://duckdik.com/blog/eu/ez-dugu-matematika-aurkitu-matematika-gara/</link>
<guid isPermaLink="true">https://duckdik.com/blog/eu/ez-dugu-matematika-aurkitu-matematika-gara/</guid>
<pubDate>Mon, 19 Oct 2026 08:00:00 +0000</pubDate>
<description>Haren sortzaileek ere ez dute erabat ulertzen adimen artifizialak nola arrazoitzen duen. Eta galdera handiago bat dakar: eta gu geu matematika bagina?</description>
<content:encoded><![CDATA[<h2 id="haien-sortzaileek-ere-ulertzen-ez-dutena">Haien sortzaileek ere ulertzen ez dutena</h2>
<p>Bada adimen artifizialean bereziki liluragarria iruditzen zaidan zerbait. Ez da soilik galderei erantzun, testuak idatzi edo arazoak ebatz ditzakeela. Haren sortzaileek berek erabat aurreikusi ez zituzten gaitasunak garatzen ari dela baizik.</p>
<p>Atzo Lenny's Podcast-en elkarrizketa bat entzun nuen Emmanuel Ameisenekin, adimen artifizialeko eredu handien barruan zer gertatzen den ulertzean espezializatutako Anthropic-eko ikertzailearekin.</p>
<p>Harrigarriena da haien sortzaileek berek ez dutela erabat ulertzen barrutik nola funtzionatzen duten.</p>
<p>Badakigu nola eraiki eta entrenatu, baina ez dugu beti ulertzen nola iristen diren ondorio jakin batzuetara, ezta zergatik garatzen dituzten inork esplizituki irakatsi ez dizkien gaitasunak ere.</p>
<h2 id="hazten-diren-sistemak-ez-programak">Hazten diren sistemak, ez programak</h2>
<p>Ameisenek azaltzen duenez, eredu hauek ikaskuntzaren bidez hazarazten ditugun sistemen antz handiagoa dute portaera bakoitza guk definitu dugun programa tradizionalena baino.</p>
<p>Ikertzaileak deskubritzen ari dira ereduek kontzeptuen barne-irudikapenak eraikitzen dituztela, harremanak ezartzen dituztela eta inork zuzenean programatu ez dituen estrategiak garatzen dituztela.</p>
<p>Hori guztia eragiketa matematikoen bidez gertatzen da. Ez ereduek lege matematiko berriak asmatzen dituztelako, baizik eta entrenamenduak milaka milioi parametro antolatzen dituelako, oraindik ulertzen saiatzen ari garen mekanismoak sortu arte.</p>
<p>Egoera apartekoa da: sistema hauek sortu ditugu, eta orain ikertu egin behar ditugu arrazoitzen nola ikasi duten jakiteko.</p>
<h2 id="aatik-haratago-doan-galdera-bat">AAtik haratago doan galdera bat</h2>
<p>Eta elkarrizketa entzuten ari nintzela, adimen artifizialetik askoz haratago doan galdera bat sortu zitzaidan.</p>
<p>Eta matematika mundua ulertzeko aurkitu dugun tresna bat besterik ez balitz? Eta gu geu matematika bagina?</p>
<p>Eta alderantziz ulertu badugu?</p>
<p>Beti pentsatu izan dugu gizakiok matematika aurkitu genuela unibertsoa azaltzeko. Baina matematikak deskribatzen dituen harremanak gu baino askoz lehenago zeuden.</p>
<p>Planetek beren orbitak jarraitzen zituzten Newton baino lehen. Atomoak elkarren artean aritzen ziren kimika existitu baino lehen. Eta gure garunek lege horiei berei men egiten dieten prozesu fisikoen bidez funtzionatzen dute.</p>
<h2 id="hizkuntza-bat-aurpegi-bat-garun-bat">Hizkuntza bat, aurpegi bat, garun bat</h2>
<p>Pentsa dezagun hizkuntza bat ikastea bezain egunerokoa den zerbaitean. Gure garunak ereduak aurkitzen ditu, harremanak ezartzen ditu eta inoiz entzun ez dituen esaldiak eraikitzen amaitzen du. Bitxia bada ere, adimen artifizialeko ereduek antzeko zerbait egiten dute, erabat desberdinak diren mekanismoen bidez, eragiketa matematikoetan oinarrituta.</p>
<p>Edo pentsa dezagun milaka aurpegiren artean bat ezagutzeko dugun gaitasunean. Ia berehala egiten dugu, nola azaltzen jakin gabe. Gaur egun, sare neuronal artifizial batek antzeko gaitasuna gara dezake datu-kopuru izugarrien arteko harremanak ikasiz.</p>
<p>Horrek ez du esan nahi gure garunek adimen artifizial batek bezala funtzionatzen dutenik. Baina zerbait liluragarria planteatzen du: agian adimena ez dago hainbeste egina gauden materialaren mende, haren osagaien artean ezartzen diren harremanen mende baizik.</p>
<p>Eta harreman horiek matematikoak badira, zer gara benetan?</p>
<h2 id="hipotesi-bat-ez-ziurtasun-bat">Hipotesi bat, ez ziurtasun bat</h2>
<p>Agian matematika ez da errealitatea deskribatzeko asmatu dugun hizkuntza bat soilik, errealitatearen beraren egituraren parte baizik.</p>
<p>Hori ez dago frogatuta. Zerbait matematikoki deskriba daitekeela esateak ez du nahitaez esan nahi matematika denik. Baina adimen artifizialarekin ikusten ari garenak merezi du galdera egitea.</p>
<p>Izan ere, bada zerbait apartekoa eragiketa matematiko multzo batek ikasi, arrazoitu eta bere sortzaileek ere erabat ulertzen ez dituzten gaitasunak garatu ahal izatean.</p>
<h2 id="bere-burua-aurkitzen-ari-den-matematika">Bere burua aurkitzen ari den matematika</h2>
<p>Eta gu fenomeno beraren beste adibide bat bagara, entrenamendu artifizialaren ordez milioika urteko eboluzio biologikoaren bidez sortua?</p>
<p>Agian ez gara matematika kanpotik aurkitu duten izakiak.</p>
<p>Agian unibertsoaren zati bat gara, modu jakin batean antolatuta, bera posible egin zuten arauak ulertzeko gaitasuna eskuratu duena.</p>
<p>Eta agian ez dugu matematika aurkitu. Agian gu gara matematika, bere burua aurkitzen.</p>]]></content:encoded>
<category>adimen artifiziala</category><category>matematika</category><category>garuna</category>
<enclosure url="https://duckdik.com/blog/img/2026-10/no-descubrimos-las-matematicas-778d10b0.webp" type="image/webp" length="0"/>
</item>
<item>
<title>Zer ordutan lokartzen da Espainia: 36.700 benetako gauen datuak</title>
<link>https://duckdik.com/blog/eu/zer-ordutan-lokartzen-da-espainia/</link>
<guid isPermaLink="true">https://duckdik.com/blog/eu/zer-ordutan-lokartzen-da-espainia/</guid>
<pubDate>Wed, 14 Oct 2026 08:00:00 +0000</pubDate>
<description>Espainia 00:30ean lokartzen da, Alemania baino ordubete beranduago. Bost herrialdetako 36.700 gauen datuak, urriaren 25eko ordu-aldaketaren aurretik.</description>
<content:encoded><![CDATA[<p><em>Urriaren 14an eguneratua: esnatzeko orduak eta asteburuko datuak zuzenduta.</em></p>
<h2 id="espainia-0030ean-lokartzen-da-bost-herrialdeetan-berantiarrena">Espainia 00:30ean lokartzen da, bost herrialdeetan berantiarrena</h2>
<p>Urriaren 25ean, igandean, erlojuak ordubete atzeratzen dira eta urtero bezala galdera itzultzen da: ordutegi aldatuarekin bizi da Espainia? 2026ko uztaila eta urria bitartean wearableek erregistratutako 36.727 gauen datuek erantzun zehatza ematen dute. Espainian lokartzeko batez besteko ordua 00:30 da, Alemanian baino ordubete inguru beranduago. Jaikitzeko ordua, aldiz, zertxobait gutxiago atzeratzen da, 50 minutu inguru. Emaitza: Espainian hamar gauetik lau zazpi ordu baino laburragoak dira.</p>
<p>Datuak Espainia, Portugal, Italia, Frantzia eta Alemaniako DuckDik Sense eskumuturrekoaren 1.322 erabiltzailerenak dira. Horietatik 454 Espainian bizi dira eta 12.523 gau batzen dituzte.</p>
<table>
<thead>
<tr>
<th>Herrialdea</th>
<th>Lokartzen da</th>
<th>Esnatzen da</th>
<th>Benetako loa</th>
<th>7 h baino gutxiagoko gauak</th>
<th>Urratsak egunean</th>
</tr>
</thead>
<tbody>
<tr>
<td>Espainia</td>
<td>00:30</td>
<td>08:05</td>
<td>7 h 20</td>
<td>% 41</td>
<td>10.307</td>
</tr>
<tr>
<td>Portugal</td>
<td>00:22</td>
<td>08:01</td>
<td>7 h 21</td>
<td>% 39</td>
<td>9.123</td>
</tr>
<tr>
<td>Italia</td>
<td>00:04</td>
<td>07:38</td>
<td>7 h 19</td>
<td>% 40</td>
<td>9.758</td>
</tr>
<tr>
<td>Frantzia</td>
<td>23:57</td>
<td>07:49</td>
<td>7 h 35</td>
<td>% 33</td>
<td>8.367</td>
</tr>
<tr>
<td>Alemania</td>
<td>23:25</td>
<td>07:14</td>
<td>7 h 29</td>
<td>% 35</td>
<td>8.595</td>
</tr>
</tbody>
</table>
<p>Kontuz kontuekin: lokartzeko eta esnatzeko orduek ohean emandako denbora markatzen dute; benetako loak, berriz, lo hartzeko behar diren minutuak eta gaueko esnaldiak kentzen ditu, eta horregatik ateratzen da zertxobait gutxiago.</p>
<h2 id="zergatik-du-garrantzia-lokartzeko-orduak-eta-ez-bakarrik-zenbat-orduk">Zergatik du garrantzia lokartzeko orduak, eta ez bakarrik zenbat orduk</h2>
<p>Herrialdeen arteko aldea ez dago hainbeste zenbat lo egiten den, noiz baizik. Erabiltzaile espainiar batek alemaniar batek baino hamar bat minutu gutxiago egiten du lo, alde txikia. Baina loa ordubete goizalderantz lekualdatuta du.</p>
<p>Horrek ondorio praktiko bat du. Jaikitzeko ordua lanak eta eskolak markatzen dute, eta lokartzekoa baino gutxiago atzeratzen da. Berandu lokartzen denak tarte txikiagoa du: pixka bat luzatzen den edozein gau labur geratzen da. Horregatik, Espainian gauen % 17k ez ditu sei ordu ere betetzen.</p>
<h2 id="asteburua-beste-ordu-eremu-bat">Asteburua, beste ordu-eremu bat</h2>
<p>Igandetik ostegunera, Espainian lokartzeko batez besteko ordua 00:13 eta 00:21 artean dago. Ostiral gauean 00:50 ingurura atzeratzen da, eta larunbatean, goizeko ordu batera arte.</p>
<p>Hamar erabiltzailetik lauk ordubete edo gehiago lekualdatzen dute loa lanegunen eta asteburuaren artean. Adituek «jet lag soziala» deitzen diote: astelehen goizean gorputzak larunbateko ordutegian jarraitzen du, ordu-aldaketako hegaldi baten ondoren bezala.</p>
<h3 id="gazteak-dira-beranduen-lokartzen-direnak">Gazteak dira beranduen lokartzen direnak</h3>
<p>18 eta 29 urte bitartean, lokartzeko batez besteko ordua 00:52 da. 60 urtetik aurrera, 23:31. 60 urtetik gorakoak dira, gainera, lo gehien egiten dutenak (7 h 39), nahiz eta gauean maizago esnatu.</p>
<h3 id="emakumeek-20-bat-minutu-gehiago-egiten-dute-lo">Emakumeek 20 bat minutu gehiago egiten dute lo</h3>
<p>Emakumeek batez beste 7 h 40 egiten dute lo, eta gizonek 7 h 20. Gainera, emakumeak ordu erdi inguru lehenago lokartzen dira.</p>
<h2 id="espainiak-uste-baino-gehiago-oinez-egiten-du-eta-siesta-gutxiago">Espainiak uste baino gehiago oinez egiten du eta siesta gutxiago</h2>
<p>Topikoak hausten dituzten bi datu:</p>
<ul>
<li><strong>Espainia da gehien oinez egiten duen herrialdea</strong> bostetatik: egunean batez beste 10.307 urrats, Alemaniak (8.595) baino % 20 gehiago eta Frantziak (8.367) baino % 23 gehiago.</li>
<li><strong>Eguneroko siesta mito bat da.</strong> Egunen % 11k bakarrik du siesta. Alemanian eta Italian, % 9k.</li>
</ul>
<h2 id="zer-gertatuko-da-urriaren-25eko-ordu-aldaketarekin">Zer gertatuko da urriaren 25eko ordu-aldaketarekin</h2>
<p>Erlojua ordubete atzeratzeak, teorian, gau horretan ordubete gehiago lo egitea esan nahi du. Praktikan, gorputzak ez du ordutegia egun batean aldatzen: hainbat egunez ohiko orduan lokartu eta esnatzeko joera du.</p>
<p>«Urteak daramatzagu ordu-aldaketaz iritziekin eztabaidatzen. Orain milaka benetako gauen datuak ditugu benetan zer gertatzen den ikusteko», azaldu du Alberto Lorentek, DuckDiken sortzaileetako batek eta CEOak. «Espainiarrok ez dugu gure auzokideek baino askoz gutxiago lo egiten, baina inork baino beranduago egiten dugu lo. Ordu-aldaketaren astean, gauez gau neurtuko dugu gorputzak zenbat behar duen egokitzeko, eta emaitza argitaratuko dugu.»</p>
<p>Bigarren analisia, herrialdeka ordu-aldaketaren benetako eraginarekin, azaroaren lehen astean argitaratuko da.</p>
<h2 id="nola-lortu-dira-datuak">Nola lortu dira datuak</h2>
<ul>
<li>DuckDik Health aplikazioko erabiltzaileen datu bateratu eta anonimoak, 2026ko uztailaren 1etik urriaren 12ra bitartean gutxienez zazpi gau erregistratu dituztenenak.</li>
<li>Orduak herrialde bakoitzeko tokiko orduak dira. Herrialdea erabiltzaileak denbora gehien ematen duen tokia da.</li>
<li>Erabiltzaile bakoitzak berdin balio du, gau gehiago edo gutxiago erregistratuta izan.</li>
<li>Ez da biztanleriaren lagin adierazgarria: ongizate-eskumuturreko bat erosi duten pertsonak dira, eta sexua adierazten dutenen % 72 gizonak dira.</li>
<li>Loa eskumuturrekoak kalkulatzen du, mugimendutik eta pultsutik abiatuta.</li>
<li>Kalkulua errepikatu egin da egunero sinkronizatzen duten erabiltzaileekin bakarrik, eskuz zuzendutako gaurik gabe eta arreta-zerbitzuarekin intzidentzia irekirik gabe. Ondorioak berberak dira, minutu gutxiko aldeekin.</li>
</ul>
<p>Prentsa-ohar osoa, grafikoekin eta herrialdeen taula deskargatzeko, <a href="https://duckdik.com/eu/prensa/notas/sueno-cambio-de-hora-2026/">DuckDiken prentsa-gelan</a> dago.</p>]]></content:encoded>
<category>loa</category><category>joerak</category><category>ordu-aldaketa</category>
<enclosure url="https://duckdik.com/blog/img/2026-10/portada-sueno-2026-v4-eu-8fb5cd8a.webp" type="image/webp" length="0"/>
</item>
<item>
<title>Pultsua argiarekin: nola neurtzen du eskumuturreko batek bihotza</title>
<link>https://duckdik.com/blog/eu/pultsua-argiarekin-ppg/</link>
<guid isPermaLink="true">https://duckdik.com/blog/eu/pultsua-argiarekin-ppg/</guid>
<pubDate>Tue, 13 Oct 2026 08:00:00 +0000</pubDate>
<description>Nola ezagutzen du eskumuturreko batek zure pultsua argiarekin soilik: zer den PPG, nola kalkulatzen diren pultsua, HRV eta SpO2, eta zergatik huts egin.</description>
<content:encoded><![CDATA[<h2 id="linterna-txiki-bat-eta-islak-zenbatzen-dituen-begi-bat">Linterna txiki bat eta islak zenbatzen dituen begi bat</h2>
<p>Eskumuturreko batek zure pultsua argia bakarrik erabiliz ezagutzen du: argi berde txiki bat pizten du larruazalaren kontra, sentsore batek neurtzen du zenbat argi itzultzen den errebotatuta eta, odolak argia xurgatzen duenez, taupada bakoitzak kantitate hori pixka bat aldatzen du. Minutuko igoera eta jaitsiera horiek zenbatuta, gailuak zure bihotz-maiztasuna kalkulatzen du. Teknikak fotopletismografia du izena, nahiz eta ia denok ingelesezko siglengatik ezagutzen dugun: PPG.</p>
<p>Jarduera-eskumuturreko bati buelta ematen badiozu, argi txiki batzuk (LEDak) eta puntu ilun bat edo bi ikusiko dituzu: fotodiodoak dira, argia seinale elektriko bihurtzen duen begi elektroniko moduko bat. Ez dago orratzik ez elektrodorik: larruazalean sartzen eta handik ateratzen den argia besterik ez.</p>
<h2 id="zergatik-ikusten-du-argiak-odola">Zergatik «ikusten» du argiak odola?</h2>
<p>Eskumuturrean, argiak larruazalarekin, koipearekin, hezurrarekin eta odol-hodiekin egiten du topo. Hori guztia ia konstantea da: zure hezurrak ez du tamainarik aldatzen segundo batetik bestera. Odola, aldiz, mugitu egiten da. Taupada bakoitzarekin uhin txiki bat iristen da, arteriak eta kapilarrak apur bat puzten dituena. Hemoglobinak (odolari kolore gorria ematen dion proteinak) argi berdea oso ondo xurgatzen duenez, odol gehiagok esan nahi du argi gutxiago itzultzen dela sentsorera.</p>
<p>Emaitza seinale erraldoi eta ia finko bat da, gainean uhin txiki-txiki bat duena, bihotzaren erritmoan igo eta jaisten dena. Zaila ez da argia piztea, uhin hori erreskatatzea baizik.</p>
<h2 id="uhin-batetik-zenbaki-batera">Uhin batetik zenbaki batera</h2>
<p>Sentsoreak argia segundoko askotan neurtzen du eta muino txikiz osatutako kurba bat marrazten du, taupada bakoitzeko bat. Softwareak hiru gauza egiten ditu: seinalea <strong>garbitzen</strong> du (grabazio bati burrunba kentzea bezala), <strong>erritmoa aurkitzen</strong> du (uhina segundoko 1,2 aldiz errepikatzen bada, minutuko 72 taupada dira) eta emaitza zentzuzkoa dela <strong>egiaztatzen</strong> du.</p>
<p>Taupaden arteko denbora zehatza neurtuta, gainera, <strong>bihotz-maiztasunaren aldakortasuna (HRV)</strong> lortzen da: tarte horiek milisegundo batzuk aldatzen dira, eta aldakuntza horrek nerbio-sistemaren oreka islatzen du. Seinale oso garbia behar du; horregatik gauez edo atsedenean neurtu ohi da.</p>
<h2 id="zergatik-huts-egiten-du-batzuetan">Zergatik huts egiten du batzuetan</h2>
<p>Odolaren uhina hain da txikia, ia edozerk estal dezakeela:</p>
<ul>
<li><strong>Mugimendua.</strong> Korrika egitean, eskumuturrekoa mugitu eta uhin faltsuak sortzen ditu. Horregatik darama azelerometro bat: besoa nola mugitzen den jakinda, eredu hori ken dezake.</li>
<li><strong>Kanpoko argia.</strong> Doituta (estutu gabe) eta eskumuturreko hezurraren gainetik bi hatz eramateak asko laguntzen du.</li>
<li><strong>Hotza</strong>, larruazaleko hodiak estutzen dituelako, eta <strong>tatuajeak</strong>, tintak ere argia xurgatzen duelako.</li>
</ul>
<p>Arau praktikoa: datuak fidagarriagoak dira atsedenean eta lotan, esprint baten erdian baino.</p>
<h2 id="gorria-eta-infragorria-oxigenoa">Gorria eta infragorria: oxigenoa</h2>
<p>Beste bi kolorerekin <strong>SpO2</strong> kalkulatzen da, odoleko oxigenoa. Oxigenodun eta oxigenorik gabeko hemoglobinak argia modu desberdinean xurgatzen dute; beraz, pultsioximetroek argi gorria (660 nanometro inguru) eta infragorria (940 nanometro inguru) alderatzen dituzte eta emaitza ehuneko bihurtzen dute. Eskumuturrean hatzean baino zailagoa da; horregatik ongizate-eskumuturrekoek gaueko joera gisa erakusten dute, ez proba kliniko gisa.</p>
<h2 id="aa-zenbakietatik-esaldietara">AA: zenbakietatik esaldietara</h2>
<p>Pultsutik, HRVtik eta mugimendutik abiatuta, milaka gauekin entrenatutako ereduek loaren faseak (lo sakonean bihotza motelago eta erregularrago doa; REMean, aldakorrago) edo zure estres-maila <strong>kalkulatzen</strong> dituzte. Estimazioak dira, beti zure oinarri-lerroarekin alderatuta. Adimen artifizialak batez ere <strong>interpretatzen</strong> laguntzen du: ehunka puntu esaldi argi bihurtzen ditu, hala nola «gaur zure batez bestekoa baino lo arinagoa egin duzu».</p>
<p>Eskumuturreko batzuetan, seinale gordinak telefonoan geratzen dira eta laburtutako zifrak baino ez dira sinkronizatzen EBko zerbitzarietan; <a href="/wearable-datos-europa-rgpd/">datuei eta DBEO/RGPDri buruzko gure orrian</a> azaltzen dugu. Sakontzeko, <a href="https://en.wikipedia.org/wiki/Photoplethysmogram" rel="noopener">fotopletismografiari buruzko Wikipediako artikulua (ingelesez)</a> hasiera ona da, eta zure eskumuturrekoarekin zalantzak badituzu, <a href="/support/">laguntza-zentroa</a> hor duzu.</p>]]></content:encoded>
<category>pultsua</category><category>sentsoreak</category><category>SpO2</category>
<enclosure url="https://duckdik.com/blog/img/pulso-con-luz-ppg/pulso-con-luz-ppg-2195b335.webp" type="image/webp" length="0"/>
</item>
</channel>
</rss>
